Το τηλεκοντρόλ είναι ένα μικρό αντικείμενο που σου δίνει μια πολύ μεγάλη αίσθηση ελέγχου.
Το κρατάς στο χέρι και ξαφνικά ολόκληρη η τηλεόραση μοιάζει να εξαρτάται από σένα. Την ανοίγεις, την κλείνεις, δυναμώνεις τη φωνή, τη χαμηλώνεις, την κάνεις να σωπάσει. Αν αυτό που βλέπεις δεν σου αρέσει, το αλλάζεις. Αν σε κουράσει, πας παρακάτω. Αν θελήσεις να επιστρέψεις, επιστρέφεις.
Και κάπου εκεί εμφανίζεται το ζάπινγκ.
Η δυνατότητα να μη μένεις πουθενά για πολύ. Να περνάς από το ένα στο άλλο, να απορρίπτεις γρήγορα αυτό που δεν σου κάνει, να ψάχνεις συνεχώς κάτι πιο ενδιαφέρον, πιο εύκολο ή απλώς διαφορετικό.
Η αίσθηση είναι πειστική: εσύ αποφασίζεις.
Ίσως γι’ αυτό καμιά φορά φερόμαστε και στους ανθρώπους σαν να υπάρχει κάπου ένα αντίστοιχο χειριστήριο.
Πλησιάζουμε, απομακρυνόμαστε, σωπαίνουμε, επιστρέφουμε. Αυξομειώνουμε την παρουσία μας και περιμένουμε ο άλλος να καταλάβει τι σημαίνει κάθε αλλαγή.
Και κάπου εκεί η επιλογή αρχίζει εύκολα να μοιάζει με έλεγχο.
Μόνο που ούτε στην τηλεόραση η εξουσία βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου φαίνεται.
Το τηλεκοντρόλ δεν αλλάζει το σενάριο της ταινίας, δεν αλλάζει την είδηση, δεν διορθώνει όσα λέγονται. Σου επιτρέπει να επιλέγεις ανάμεσα σε όσα βρίσκονται ήδη μπροστά σου.
Και όσο επιλέγεις, συμβαίνει κάτι πολύ απλό: παραμένεις απέναντι από την οθόνη.
Κάνεις ζάπινγκ, χαμηλώνεις τον ήχο, πατάς mute, ψάχνεις κάτι καλύτερο. Όλες αυτές οι μικρές επιλογές γίνονται μπροστά στην ίδια τηλεόραση.
Εκεί βρίσκεται ίσως η πραγματική της δύναμη.
Σου δίνει την αίσθηση ότι έχεις τον έλεγχο, ενώ έχει ήδη πετύχει το βασικότερο: να κρατήσει την προσοχή σου.
Εσύ κρατάς το τηλεκοντρόλ, αλλά η τηλεόραση σε κρατά απέναντί της.
Υπάρχουν φυσικά άνθρωποι που λειτουργούν κάπως έτσι, και δεν είναι λίγοι.
Αλλάζουν στάση, απόσταση, διάθεση, ακόμη και τους όρους μιας σχέσης, αρκεί να παραμένεις στραμμένος προς το μέρος τους. Δεν έχει πάντα τόση σημασία πώς είσαι εκεί. Σημασία έχει να είσαι. Να τους σκέφτεσαι, να αντιδράς, να συνεχίζεις με τον έναν ή τον άλλον τρόπο να κοιτάζεις προς τα εκεί.
Υπάρχουν όμως κι άλλοι.
Με αυτούς το ζάπινγκ έχει κόστος.
Όταν πλησιάζεις και απομακρύνεσαι, όταν επιστρέφεις και ξαναφεύγεις, ο άλλος δεν ακολουθεί απλώς τις αλλαγές σου. Προσπαθεί αργά ή γρήγορα να καταλάβει τι συμβαίνει.
Κάθε απομάκρυνση ζητά μια ερμηνεία και κάθε επιστροφή αναγκάζει τον άλλον να ξαναδιαβάσει όσα προηγήθηκαν.
Η σιωπή μπορεί να διαβαστεί ως παύση, αδιαφορία, θυμός, φόβος ή τέλος. Η επιστροφή μπορεί να φέρει χαρά, επιφύλαξη, δυσπιστία ή την ανάγκη να ξαναδιαβαστούν όλα από την αρχή.
Αυτό κάνει το ζάπινγκ στους ανθρώπους.
Δεν αλλάζει μόνο τη δική σου θέση. Αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο ο άλλος στέκεται απέναντί σου.
Κάποια στιγμή δεν προσπαθεί πια μόνο να καταλάβει τι σημαίνει η τελευταία σου κίνηση. Προσπαθεί να καταλάβει αν μπορεί να την εμπιστευτεί, αν η εγγύτητα θα κρατήσει ή αν η επόμενη απομάκρυνση βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν.
Και κάποια στιγμή ζεις περισσότερο την προσπάθεια να καταλαβαίνεις συνεχώς τι σημαίνει, παρά αυτό που πραγματικά συμβαίνει.
Το ίδιο, βέβαια, μπορεί να κάνουμε κι εμείς με τις κινήσεις των άλλων.
Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι δεν έχουν τηλεκοντρόλ.
Κι όσοι δεν προσπαθούν απλώς να εξασφαλίσουν ότι θα συνεχίσεις να τους κοιτάζεις, θέλουν, αν μένεις, να μένεις επειδή το θέλεις.
Όχι επειδή κατάφεραν να αλλάξουν την ένταση, την απόσταση ή τον ρόλο τους έτσι ώστε να σε κρατήσουν εκεί.
Θέλουν να μπορούν να σε δεχτούν όπως είσαι, χωρίς να χρειάζεται να σε χειριστούν.
Ίσως τελικά αυτή να είναι η διαφορά.
Δεν έχει σημασία να βρεις το σωστό κουμπί.
Έχει σημασία να μη χρειάζεται κανένα.